Door: Team Mensenlinq in In memoriam

Zuster Paulo, de laatste non van Groningen

Truus Pirovano, alias zuster Paulo (1928 - 2019).

Met kleine passen beende Zuster Paulo dag in dag uit door de binnenstad van Groningen. Ze woonde in het Sint Anthony Gasthuis, het hofje tegenover het politiebureau aan de Rademarkt. Vanuit haar woninkje ging ze dagelijks naar de Jozefkerk om er te bidden, naar de mis te gaan of om er schoon te maken. Tot op hoge leeftijd was zuster Paulo de aanvoerder van de poetsploeg van de kerk.

Ze was een bekende verschijning in de stad. Ze was de laatste non van Groningen, de laatste zuster die steevast met een eerbiedwaardige sluier op haar achterhoofd de deur uit ging. Dag non, groetten onbekenden haar op straat. Zuster Paulo groette immer opgewekt terug.

Nuchtere en goedgemutste non

Ze was een toegewijde en opgeruimde zuster, die zich in stilte inzette voor zieke en eenzame mensen. Ze hield van gezelligheid, ze kwam vaak geestig uit de hoek. Ze was eerder nuchter dan vroom en kon kordate beslissingen nemen.

Zuster Paulo op weg naar de mis in de Jozefkerk. Foto: Archief Kees van de Veen

Zo deelde ze mee, toen ze als non een baan kreeg in het ziekenhuis, dat ze alleen op de mannenafdeling wilde werken. Vrouwen zeurden haar te veel.

Toen ze eens merkte dat de mannen op de afdeling stiekem rookten en hun sigaretten onder hun hand verborgen hielden, liet ze zich op haar manier gelden. Ze nam plaats in de deuropening, de armen over elkaar. Ze nam haar strengste blik aan. Een voor een en zonder tegen te sputteren zorgden de mannen ervoor dat ze hun sigaretten doofden.

Kinkhoest

Zuster Paulo werd in 1928 geboren in een dorpje bij Beverwijk. Ze heette Geertruida Hendrika, kortweg Truus. Het katholieke gezin Pirovano, een Italiaanse familienaam die sinds 1700 opduikt in Nederland, had tien kinderen zullen tellen. Op een dag kwam de oudste thuis van school, hij had kinkhoest en stak zijn jongere broers en zusjes aan. Drie van hen stierven in een week.

Terwijl het in de familie Pirovano gebruik was om oud te worden. Zuster Paulo’s ouders bereikten beiden de gezegende leeftijd van 86 jaar, haar oudste zus Lies is bijna 100 geworden. Haar zus Jo, die ook het klooster is in gegaan en sindsdien zuster Raphaëla heet, is 93 jaar.

Naar het klooster in Limburg

Zuster Paulo wilde als kind bij de politie werken, om mensen te helpen. Op haar zeventiende ging ze aan de slag als verpleegster in Oldenzaal. Daar werkten enkele nonnen uit het klooster van de zusters Franciscanessen in het Limburgse Heythuysen. Hun eenvoud sprak haar aan. Ze besloot ook naar Heythuysen te gaan en koos daarmee voor een leven van belangeloos werken in de zorg of het onderwijs.

,,Prachtig’’, zei ze daarover in een interview in 2015 in deze krant. ,,Ik heb in het klooster aan het einde van mijn opleiding de eeuwige gelofte van gehoorzaamheid, zuiverheid en armoede afgelegd.”

Cadeautje voor de bisschop?

Ze was hoofd van menig ziekenhuisafdeling voor ze in 1969 samen met zuster Josephita naar Groningen kwam. Beide nonnen gingen aan het werk in verzorgingshuis Rikkers-Lubbers, waar zuster Paulo de scepter zwaaide.

De twee nonnen deelden een huisje in het Sint Anthony Gasthuis. Naast hun gezamenlijke werk en geloof, hadden ze ook een gezamenlijke hobby: ze legden een verzameling rouwadvertenties met merkwaardige namen aan. Die knipten ze uit de krant.

Toen zuster Josephita in 2002 stierf, leek het voor de hand te liggen dat zuster Paulo naar het klooster in Heythuysen zou gaan, maar ze hechtte daarvoor te veel aan haar zelfstandige bestaan in de stad.

In haar slaap overleden

Enkele jaren geleden moest ze dat opgeven, omdat ze soms de weg kwijt was. Ze verhuisde naar Heythuysen waar ze Groningen vreselijk miste. Langzamerhand wende ze aan het leven in het klooster.

Zuster Raphaëla was pas geleden, op 23 oktober, nog bij haar op bezoek geweest. Die avond ging zuster Paulo slapen en werd ze niet meer wakker. Ze werd 90 jaar.

Wat ze zich moest voorstellen bij de dood of het hiernamaals? In het interview vijf jaar geleden zei zuster Paulo het niet te weten, ondanks haar heilige geloof in God. ,,Er blijft niets van je over. Ja, de geest blijft over, zeggen ze. Maar wat is dat dan, de geest?’’

Artikel is geplaatst in Dagblad van het Noorden van 25-11-2019.

Vond je dit een nuttig artikel? Deel het:



herinerhen
HerinnerHen Blijvend in herinnering

We willen hen die we moeten missen blijven herinneren. Met een HerinnerHen houdt u het verhaal van uw overleden dierbare levend. Mensenlinq plaatst hun verhaal en foto in een dag- of weekblad en ook op de site van Mensenlinq.

Uitvaart Cake of champagne na de uitvaart?

Cake of champagne na de uitvaart?
Wat zijn de alternatieven en trends.

Nieuws Oud-televisiepresentatrice Tineke Verburg overleden

Oud-televisiepresentatrice Tineke Verburg is zaterdag in Amsterdam overleden. Verburg is 64 jaar geworden.

Nieuws Ton van den Heuvel, grimeur van onder anderen Pipo de Clown overleden

De grimeur van bekende televisie-series als Pipo de Clown, Ti-Ta-Tovenaar en Dagboek van een Herdershond is overleden. De man, Ton van den Heuvel, is 94 geworden. Hij overleed aan de gevolgen van een coronabesmetting, zo bevestigde zijn familie zondag een bericht van NH Radio.

Rouw Over (8): Hoe verdriet mij had

De eerste woorden die mijn stiefmoeder tegen mijn broer en mij zei bij het sterfbed van mijn vader: ,,We blijven toch wel bij elkaar?”

In memoriam Nooit meer even binnenstappen bij Henk: afscheid van een icoon uit de Groningse stripwereld

Eigenaar Henk Drenth van stripwinkel Zinnebeeld in Groningen is overleden. Zijn familie en vrienden herinneren hem als een sociaal-gevoelig mens voor wie zijn gezin op de eerste plaats kwam. En daarna dan toch echt de strips. Hij laat een vrouw en een zoon achter. Henk werd 62 jaar.

Voorbereiden op later ‘River flows in you’

Muzikale inspiratie voor uitvaart en rouw: instrumentale muziek . ,,De muziek begint daar waar de macht van het woord stopt”, zei componist Richard Wagner. Muziek kan herinneringen opbrengen of troost bieden tijdens een uitvaart of rouwperiode. Je wilt graag dat het typerend is voor jou, of voor een dierbare die overleden is. Daarom geven we in […]

Uitvaart Uitzondering groepsgrootte tijdens uitvaart naar aanleiding van persconferentie

De persconferentie die premier Mark Rutte en Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Hugo de Jonge maandag 28 september gaven werd een dag vervroegd. Het was nodig, stelden de bewindslieden. Het coronavirus is aan een duidelijke tweede opmars bezig in Nederland.  Een belangrijke maatregel die werd aangekondigd is het verkleinen van de maximale groepsgrootte binnen en buiten. Binnen mogen er nog […]

Nieuws Zoon Melissa Etheridge op 21-jarige leeftijd overleden aan verslaving pijnstillers

De zoon van de Amerikaanse singer-songwriter Melissa Etheridge is overleden. Haar woordvoerder maakte het overlijden van Beckett Cypher bekend via Twitter. De jongeman was verslaafd aan pijnstillers.

Nieuws Schrijver Mindert Wijnstra (74) overleden

In zijn woonplaats Warns is schrijver en verhalenverteller Mindert Wijnstra overleden. Wijnstra was al een aantal jaren ernstig ziek. Hij had prostaatkanker en kreeg daar een beroerte overheen. Mindert Wijnstra werd 74 jaar oud. Hij was getrouwd en had twee dochters. Met één van hen, Babs, werkte hij veel samen. Zij tekende veel van de afbeeldingen in zijn boeken.