Door: Team Mensenlinq in In memoriam

Zuster Paulo, de laatste non van Groningen

Truus Pirovano, alias zuster Paulo (1928 - 2019).

Met kleine passen beende Zuster Paulo dag in dag uit door de binnenstad van Groningen. Ze woonde in het Sint Anthony Gasthuis, het hofje tegenover het politiebureau aan de Rademarkt. Vanuit haar woninkje ging ze dagelijks naar de Jozefkerk om er te bidden, naar de mis te gaan of om er schoon te maken. Tot op hoge leeftijd was zuster Paulo de aanvoerder van de poetsploeg van de kerk.

Ze was een bekende verschijning in de stad. Ze was de laatste non van Groningen, de laatste zuster die steevast met een eerbiedwaardige sluier op haar achterhoofd de deur uit ging. Dag non, groetten onbekenden haar op straat. Zuster Paulo groette immer opgewekt terug.

Nuchtere en goedgemutste non

Ze was een toegewijde en opgeruimde zuster, die zich in stilte inzette voor zieke en eenzame mensen. Ze hield van gezelligheid, ze kwam vaak geestig uit de hoek. Ze was eerder nuchter dan vroom en kon kordate beslissingen nemen.

Zuster Paulo op weg naar de mis in de Jozefkerk. Foto: Archief Kees van de Veen

Zo deelde ze mee, toen ze als non een baan kreeg in het ziekenhuis, dat ze alleen op de mannenafdeling wilde werken. Vrouwen zeurden haar te veel.

Toen ze eens merkte dat de mannen op de afdeling stiekem rookten en hun sigaretten onder hun hand verborgen hielden, liet ze zich op haar manier gelden. Ze nam plaats in de deuropening, de armen over elkaar. Ze nam haar strengste blik aan. Een voor een en zonder tegen te sputteren zorgden de mannen ervoor dat ze hun sigaretten doofden.

Kinkhoest

Zuster Paulo werd in 1928 geboren in een dorpje bij Beverwijk. Ze heette Geertruida Hendrika, kortweg Truus. Het katholieke gezin Pirovano, een Italiaanse familienaam die sinds 1700 opduikt in Nederland, had tien kinderen zullen tellen. Op een dag kwam de oudste thuis van school, hij had kinkhoest en stak zijn jongere broers en zusjes aan. Drie van hen stierven in een week.

Terwijl het in de familie Pirovano gebruik was om oud te worden. Zuster Paulo’s ouders bereikten beiden de gezegende leeftijd van 86 jaar, haar oudste zus Lies is bijna 100 geworden. Haar zus Jo, die ook het klooster is in gegaan en sindsdien zuster Raphaëla heet, is 93 jaar.

Naar het klooster in Limburg

Zuster Paulo wilde als kind bij de politie werken, om mensen te helpen. Op haar zeventiende ging ze aan de slag als verpleegster in Oldenzaal. Daar werkten enkele nonnen uit het klooster van de zusters Franciscanessen in het Limburgse Heythuysen. Hun eenvoud sprak haar aan. Ze besloot ook naar Heythuysen te gaan en koos daarmee voor een leven van belangeloos werken in de zorg of het onderwijs.

,,Prachtig’’, zei ze daarover in een interview in 2015 in deze krant. ,,Ik heb in het klooster aan het einde van mijn opleiding de eeuwige gelofte van gehoorzaamheid, zuiverheid en armoede afgelegd.”

Cadeautje voor de bisschop?

Ze was hoofd van menig ziekenhuisafdeling voor ze in 1969 samen met zuster Josephita naar Groningen kwam. Beide nonnen gingen aan het werk in verzorgingshuis Rikkers-Lubbers, waar zuster Paulo de scepter zwaaide.

De twee nonnen deelden een huisje in het Sint Anthony Gasthuis. Naast hun gezamenlijke werk en geloof, hadden ze ook een gezamenlijke hobby: ze legden een verzameling rouwadvertenties met merkwaardige namen aan. Die knipten ze uit de krant.

Toen zuster Josephita in 2002 stierf, leek het voor de hand te liggen dat zuster Paulo naar het klooster in Heythuysen zou gaan, maar ze hechtte daarvoor te veel aan haar zelfstandige bestaan in de stad.

In haar slaap overleden

Enkele jaren geleden moest ze dat opgeven, omdat ze soms de weg kwijt was. Ze verhuisde naar Heythuysen waar ze Groningen vreselijk miste. Langzamerhand wende ze aan het leven in het klooster.

Zuster Raphaëla was pas geleden, op 23 oktober, nog bij haar op bezoek geweest. Die avond ging zuster Paulo slapen en werd ze niet meer wakker. Ze werd 90 jaar.

Wat ze zich moest voorstellen bij de dood of het hiernamaals? In het interview vijf jaar geleden zei zuster Paulo het niet te weten, ondanks haar heilige geloof in God. ,,Er blijft niets van je over. Ja, de geest blijft over, zeggen ze. Maar wat is dat dan, de geest?’’

Artikel is geplaatst in Dagblad van het Noorden van 25-11-2019.

Vond je dit een nuttig artikel? Deel het:



herinerhen
HerinnerHen Blijvend in herinnering

We willen hen die we moeten missen blijven herinneren. Met een HerinnerHen houdt u het verhaal van uw overleden dierbare levend. Mensenlinq plaatst hun verhaal en foto in een dag- of weekblad en ook op de site van Mensenlinq.

Uitvaart Cake of champagne na de uitvaart?

Cake of champagne na de uitvaart?
Wat zijn de alternatieven en trends.

Rouw Rouwverwerking. De 5 fases waar je door moet

Rouwverwerking. Hoe doe je dat? Iemand of iets verliezen is nooit leuk. Of het nu is door de dood van een geliefde, een vriendschap die verbroken wordt of een scheiding. Of het verlies van je baan of een diagnose van een arts. Verlies betekent rouw en uiteindelijk accepteren dat iets nooit meer terugkomt. Pas dan kun je verder en is er ruimte voor iets nieuws.

Nieuws Franse zangeres Juliette Gréco op 93-jarige leeftijd overleden

De Franse zangeres Juliette Gréco is op 93-jarige leeftijd overleden, liet haar familie woensdag aan persbureau AFP weten. De zangeres stierf in het bijzijn van familieleden in haar huis in de Zuid-Franse plaats Ramatuelle. “Haar leven was buitengewoon”, staat in een korte verklaring van haar familie. Gréco had een carrière van bijna zeventig jaar. Ze werd bekend […]

In memoriam ‘Komt goed’, zei de hartelijke wetenschapper Pieter Buwalda altijd

Tijd van Leven beschrijft het gepasseerde bestaan van mensen met een bijzonder verhaal. Vandaag: de hartelijke wetenschapper Pieter Buwalda uit Groningen (1957-2020). Fluitend en zingend ging Pieter Buwalda door zijn dag. Altijd. Soulnummers, Beatlesliedjes, bluesdeuntjes. Hij was zelden stil. Soms riepen zijn collega’s hem tot de orde: ‘Piet, toe nou, het is nog niet eens […]

Nieuws Vera Lynn (103), de zangeres van We’ll meet again, overleden

De Britse zangeres Vera Lynn is op 103-jarige leeftijd overleden. Dat heeft haar familie bevestigd. De zangeres en actrice is vooral bekend van hits als We’ll Meet Again, waarvan haar vertolking enorm populair was tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Rouw Annegien is postmortaal visagist: ‘Je geeft nabestaanden een stukje herkenbaarheid terug’

Als je afscheid moet nemen van een dierbare, is het fijn als diegene er ook als zichzelf uitziet als hij of zij is overleden. Vaak heb je een bepaalde herinnering aan hoe iemand was en eruit zag, maar verdwijnt dit zodra diegene overlijdt. Annegien Dinkla, eigenaar van Huid & Haar, zorgt ervoor dat overledene weer hun identiteit terug krijgen. Annegien: ,,Het doel is niet om mensen blakend in de kist te leggen. Je mag best zien dat iemand overleden is.”

Nieuws Voormalig wielrenster Eva Mottet overleden

Voormalig wielrenster Eva Mottet, de dochter van de Franse oud-prof Charly Mottet, is deze week op 25-jarige leeftijd overleden. Het is nog onbekend wat er is gebeurd met de Francaise.

In memoriam Zuster Paulo, de laatste non van Groningen

Met kleine passen beende Zuster Paulo dag in dag uit door de binnenstad van Groningen. Ze woonde in het Sint Anthony Gasthuis, het hofje tegenover het politiebureau aan de Rademarkt. Vanuit haar woninkje ging ze dagelijks naar de Jozefkerk om er te bidden, naar de mis te gaan of om er schoon te maken. Tot op hoge leeftijd was zuster Paulo de aanvoerder van de poetsploeg van de kerk.

Marieke Knol
Coaching Trots loopt de frèle vrouw voor de stoet uit

Ze laat me de foto’s zien. In een donkergroene achtergrond van bladeren van oude bomen loopt een frèle vrouw trots voor de stoet uit. Een witte wollen jas, het haar opgestoken, het hoofd hoog. Kwetsbaar en krachtig. Daarachter de dragers met de kist en dan een lange stoet mensen. Heel veel mensen.