Door: Team Mensenlinq in In memoriam

Zuster Paulo, de laatste non van Groningen

Truus Pirovano, alias zuster Paulo (1928 - 2019).

Met kleine passen beende Zuster Paulo dag in dag uit door de binnenstad van Groningen. Ze woonde in het Sint Anthony Gasthuis, het hofje tegenover het politiebureau aan de Rademarkt. Vanuit haar woninkje ging ze dagelijks naar de Jozefkerk om er te bidden, naar de mis te gaan of om er schoon te maken. Tot op hoge leeftijd was zuster Paulo de aanvoerder van de poetsploeg van de kerk.

Ze was een bekende verschijning in de stad. Ze was de laatste non van Groningen, de laatste zuster die steevast met een eerbiedwaardige sluier op haar achterhoofd de deur uit ging. Dag non, groetten onbekenden haar op straat. Zuster Paulo groette immer opgewekt terug.

Nuchtere en goedgemutste non

Ze was een toegewijde en opgeruimde zuster, die zich in stilte inzette voor zieke en eenzame mensen. Ze hield van gezelligheid, ze kwam vaak geestig uit de hoek. Ze was eerder nuchter dan vroom en kon kordate beslissingen nemen.

Zuster Paulo op weg naar de mis in de Jozefkerk. Foto: Archief Kees van de Veen

Zo deelde ze mee, toen ze als non een baan kreeg in het ziekenhuis, dat ze alleen op de mannenafdeling wilde werken. Vrouwen zeurden haar te veel.

Toen ze eens merkte dat de mannen op de afdeling stiekem rookten en hun sigaretten onder hun hand verborgen hielden, liet ze zich op haar manier gelden. Ze nam plaats in de deuropening, de armen over elkaar. Ze nam haar strengste blik aan. Een voor een en zonder tegen te sputteren zorgden de mannen ervoor dat ze hun sigaretten doofden.

Kinkhoest

Zuster Paulo werd in 1928 geboren in een dorpje bij Beverwijk. Ze heette Geertruida Hendrika, kortweg Truus. Het katholieke gezin Pirovano, een Italiaanse familienaam die sinds 1700 opduikt in Nederland, had tien kinderen zullen tellen. Op een dag kwam de oudste thuis van school, hij had kinkhoest en stak zijn jongere broers en zusjes aan. Drie van hen stierven in een week.

Terwijl het in de familie Pirovano gebruik was om oud te worden. Zuster Paulo’s ouders bereikten beiden de gezegende leeftijd van 86 jaar, haar oudste zus Lies is bijna 100 geworden. Haar zus Jo, die ook het klooster is in gegaan en sindsdien zuster Raphaëla heet, is 93 jaar.

Naar het klooster in Limburg

Zuster Paulo wilde als kind bij de politie werken, om mensen te helpen. Op haar zeventiende ging ze aan de slag als verpleegster in Oldenzaal. Daar werkten enkele nonnen uit het klooster van de zusters Franciscanessen in het Limburgse Heythuysen. Hun eenvoud sprak haar aan. Ze besloot ook naar Heythuysen te gaan en koos daarmee voor een leven van belangeloos werken in de zorg of het onderwijs.

,,Prachtig’’, zei ze daarover in een interview in 2015 in deze krant. ,,Ik heb in het klooster aan het einde van mijn opleiding de eeuwige gelofte van gehoorzaamheid, zuiverheid en armoede afgelegd.”

Cadeautje voor de bisschop?

Ze was hoofd van menig ziekenhuisafdeling voor ze in 1969 samen met zuster Josephita naar Groningen kwam. Beide nonnen gingen aan het werk in verzorgingshuis Rikkers-Lubbers, waar zuster Paulo de scepter zwaaide.

De twee nonnen deelden een huisje in het Sint Anthony Gasthuis. Naast hun gezamenlijke werk en geloof, hadden ze ook een gezamenlijke hobby: ze legden een verzameling rouwadvertenties met merkwaardige namen aan. Die knipten ze uit de krant.

Toen zuster Josephita in 2002 stierf, leek het voor de hand te liggen dat zuster Paulo naar het klooster in Heythuysen zou gaan, maar ze hechtte daarvoor te veel aan haar zelfstandige bestaan in de stad.

In haar slaap overleden

Enkele jaren geleden moest ze dat opgeven, omdat ze soms de weg kwijt was. Ze verhuisde naar Heythuysen waar ze Groningen vreselijk miste. Langzamerhand wende ze aan het leven in het klooster.

Zuster Raphaëla was pas geleden, op 23 oktober, nog bij haar op bezoek geweest. Die avond ging zuster Paulo slapen en werd ze niet meer wakker. Ze werd 90 jaar.

Wat ze zich moest voorstellen bij de dood of het hiernamaals? In het interview vijf jaar geleden zei zuster Paulo het niet te weten, ondanks haar heilige geloof in God. ,,Er blijft niets van je over. Ja, de geest blijft over, zeggen ze. Maar wat is dat dan, de geest?’’

Artikel is geplaatst in Dagblad van het Noorden van 25-11-2019.

Vond je dit een nuttig artikel? Deel het:



herinerhen
HerinnerHen Blijvend in herinnering

We willen hen die we moeten missen blijven herinneren. Met een HerinnerHen houdt u het verhaal van uw overleden dierbare levend. Mensenlinq plaatst hun verhaal en foto in een dag- of weekblad en ook op de site van Mensenlinq.

Uitvaart Cake of champagne na de uitvaart?

Cake of champagne na de uitvaart?
Wat zijn de alternatieven en trends.

In memoriam Zigeunerin Annie Emmerink (1942-2019) uit Emmen, de Bernadette van Drenthe

Annie Emmerink heette ze, maar veel meer mensen kenden haar als Annie van ‘t kappeltje. Bij haar woonwagen op het woonwagenkamp in Emmen werd eind 2002 een kapel gebouwd. Niet lang daarna kwam bisschop Eijk langs om het gebouwtje en het Mariabeeld in te zegenen.

Achter de deuren van de dood De inboedelafhandelaar

Er hangt een zweem van mysterie en onbekendheid rondom het werken in de uitvaartbranche. Alles rondom de dood is sowieso voor veel mensen een lastig onderwerp, laat staan als je er je beroep van hebt gemaakt. Wat beweegt iemand om het laatste afscheid van een persoon als werkterrein te hebben? Wat houdt het vak in? Is het een roeping, een bewuste keuze? Wat betekent het voor je persoonlijke leven als je in een branche werkt waar de dood een (prominente) rol speelt? In deze serie spreekt Cick Geers met mensen die hun werk uitvoeren rondom de dood.

herinerhen
HerinnerHen Oene Jan de Haan

Oene is 53 jier wurden en eindelijk stoppe mei roken. Oer de dea sei der. “Ik hoef gjin Blommen! Yn de finsterbank stiet wol in kaktus, nim dy mar mei. Want dy is krekt sa stiklich as ik en ek krekt sa seft fan binnen.

In memoriam Jan Aling (1949-2020). De ‘Beer van Bunne’, sterk in de sprint en vol Drentse strijdlust

Ligt het aan de fantasie van de hedendaagse wielerverslaggevers of vergissen wij ons, dat we anno 2020 nog zo weinig kleurrijke bijnamen tegenkomen in kranten of op tv? Het is zo een gedachte die opwelt na het nieuwsbericht van afgelopen zaterdag, dat oud-profwielrenner Jan Aling – alias de Beer van Bunne – op 70-jarige leeftijd is overleden.

Nieuws Baby die besmet was met coronavirus overleden

Voor het eerst is in Nederland een baby overleden die was besmet met het coronavirus. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) benadrukt dat het kindje ook leed aan een onderliggende aandoening. Niet eerder werd in de officiële documenten van het instituut een sterfgeval gemeld in de jongste leeftijdscategorie. Om privacyredenen wil het RIVM niet […]

Nieuws Econoom Arnold Heertje overleden

De econoom Arnold Heertje is op 86-jarige leeftijd overleden. Dat heeft zijn familie bevestigd. Generaties scholieren leerden de beginselen van het vak uit zijn leerboek De kern van de economie, dat in 1962 verscheen.

In memoriam Klaas Koornstra, een journalist op zíjn manier

Wie hem niet kende, draaide geheid het hoofd om als Klaas Koornstra voorbij liep. Een Fransoos in Borger? Een verdwaalde excentriekeling? Nee, het was Klaas. Zeker voor Drentse begrippen geen alledaagse verschijning, met zijn wijd uitstaande, borstelige kroeshaar. En daar bovenop die alpinopet, alsof hij het ontembare toch een beetje wilde temmen. In werkelijkheid verborg de pet zijn kale kruin.

Nieuws The Outfield-frontman Tony Lewis (62) overleden

De Britse zanger en bassist Tony Lewis is onverwacht overleden. De frontman van The Outfield, bekend van de hit Your Love, werd 62 jaar.