Door: Team Mensenlinq in Rouw

Zussen

Tijdens mijn vrijwilligerswerk in het Hospice, leerde ik een wijze les. Een les die ik nooit meer zal vergeten en die ik me, bij ieder verdrietig afscheid, herinner.

Tijdens mijn vrijwilligerswerk in het Hospice, leerde ik een wijze les. Een les die ik nooit meer zal vergeten en die ik me, bij ieder verdrietig afscheid, herinner.

De coördinator van het Hospice vertelde mij dat je je, als vrijwilliger, moet realiseren dat iedereen het afscheid van een dierbare op een eigen manier ervaart. Voor iedereen heeft de overledene een eigen status, speelt diegene een eigen rol en heeft hij of zij een eigen betekenis gehad. Ze gaf daarbij het voorbeeld van het overlijden van een moeder met vier kinderen. Twee dochters en twee zonen had deze vrouw. Alle vier de kinderen hadden hun eigen band met hun moeder, alle vier vertelden ze hun eigen verhaal en alle vier hadden ze hun eigen herinneringen aan het leven dat ze gedeeld hadden met hun moeder. ‘Dus Cick, eigenlijk sterft er niet één moeder, maar sterven er vier….’, waren de wijze woorden van de coördinator. Ik denk nog regelmatig aan deze woorden en ik kan niet anders dan ze volledig onderschrijven. Wanneer er iemand sterft, sterft één persoon met verschillende rollen en verschillende banden.

Afgelopen zomer overleed mijn zusje. Ik zeg altijd ‘zusje’, terwijl ze ouder was dan ik. Maar omdat er nog weer een zus boven kwam, werd de zus die het oudste was mijn zus en de andere dus mijn zusje. Mijn zus had een andere band met mijn zusje dan ik. Onze enige nog levende broer had ook weer een eigen band met zowel mijn zus als mijn zusje. Met mij ook, maar dat is een ander en lastiger verhaal. Om met de wijze woorden van de Hospice-coördinator te spreken; er stierven op die warme zomerdag drie zussen… de zus van mijn zus, de zus van mijn broer en mijn zusje.

Ik heb het lastig gehad met het verschil waarop wij met haar dood zijn omgegaan. Hun herinneringen die afweken van de mijne, mijn herinneringen die afweken van de hunne. Allemaal meenden we precies te weten hoe ons zusje was en hoe ze over dingen dacht. En dat was natuurlijk ook zo. Want ieder van ons had immers onze eigen relatie en geschiedenis met haar gehad. Ik denk terug aan onze jeugd, samen op één slaapkamer. Ik een sloddervos, mijn zusje alles mooi voor elkaar. Ik hield van Abba, zij van Boney M. Ik gebruikte haar borstel, zij liep over mijn kant van de kamer (dat kon ook niet anders want daar zat de deur, maar toch ergerde ik me er mateloos aan). Geloof me, er is voor twee pubermeisjes geen betere voedingsbodem voor oorlog dan dit. En dus hadden we regelmatig oorlog. De droogbloemen vlogen door de kamer, de tranen ook. 

Ook denk ik aan latere jaren. Jaren waarin we elkaar dagelijks belden, we elkaar steunden in lastige tijden, slechte grappen maakten en eindeloos konden klagen over alles en iedereen die ons dwarszat. We begrepen elkaars woorden als geen ander. Nog veel later hadden we hetzelfde volwassenen-kleurboek. We appten elkaar hoe ver we waren. Ik kreeg op mijn kop als ik buiten de lijntjes kleurde, maar een dikke zoen wanneer ik de doos potloden stuurde die ze zo graag wilde hebben. En wanneer ik zei ‘ik hou van jou’ zei ze altijd ‘love you’ terug. Eerlijk is eerlijk, ik heb ook minder fijne herinneringen. Er zijn perioden geweest waarin we ver van elkaar afstonden, elkaar te weinig spraken of gewoonweg niet naar elkaar konden luisteren. Nu mijn zusje er niet meer is, had ik die perioden graag overgeslagen, maar ook die tijd hoort bij mijn herinneringen.

Jeugdherinneringen hadden mijn broer en zus natuurlijk ook, alleen weken ze wel af van de mijne. Ook de herinneringen uit latere perioden kwamen niet overeen. Het deed me zeer om dat te merken; ik werd er verdrietig van en voelde me op sommige momenten zelfs miskend of niet erkend. Maar nu, maanden later, weet ik dat dit niets met miskenning of erkenning te maken heeft. Je hebt gewoon andere, eigen, herinneringen. Deze herinneringen zijn net zo waar als die van een ander aan eenzelfde persoon. Mits ze feitelijk juist zijn natuurlijk. Maar de band die jij met iemand hebt of had is jouw band met diegene, en die is niet te vergelijken met de band die een ander met diegene had.

En zo mis ik mijn zusje op mijn manier en op basis van mijn herinneringen. Zoals mijn zus haar zus mist en mijn broer de zijne. Het allerbelangrijkste is dat we allemaal zielsveel van haar houden en haar verschrikkelijk missen.

Door Cick Geers

Vond je dit een nuttig artikel? Deel het:



Uitvaart Cake of champagne na de uitvaart?

Cake of champagne na de uitvaart?
Wat zijn de alternatieven en trends.

herinerhen
HerinnerHen Blijvend in herinnering

We willen hen die we moeten missen blijven herinneren. Met een HerinnerHen houdt u het verhaal van uw overleden dierbare levend. Mensenlinq plaatst hun verhaal en foto in een dag- of weekblad en ook op de site van Mensenlinq.

Nieuws Zeeman-oprichter Jan Zeeman overleden

Jan Zeeman, de oprichter van de gelijknamige textielketen, is dinsdag op 78-jarige leeftijd overleden. Dat heeft zijn familie laten weten.

Nieuws Vera Lynn (103), de zangeres van We’ll meet again, overleden

De Britse zangeres Vera Lynn is op 103-jarige leeftijd overleden. Dat heeft haar familie bevestigd. De zangeres en actrice is vooral bekend van hits als We’ll Meet Again, waarvan haar vertolking enorm populair was tijdens de Tweede Wereldoorlog.

In memoriam In memoriam Bibian Mentel (1972-2021): paralympisch kampioene en onbeperkt veerkrachtige vrouw

Opgeven was nooit een optie. Totdat het lot Bibian Mentel niet langer een keuze liet. Iets meer dan drie jaar nadat zij tijdens de Paralympische Spelen van Pyeongchang op haar snowboard goud won en haar sportieve carrière eindigde, overleed zij, op 48-jarige leeftijd. Mentel stond synoniem voor heldenmoed, was kampioen in kanker overwinnen en vormde […]

Nieuws Verzetsstrijder Ernst Sillem, laatste overlever Elzas-kamp, overleden

Verzetsstrijder Ernst Sillem is op 97-jarige leeftijd overleden. Hij was de laatste Nederlandse overlevende van het concentratiekamp Natzweiler-Struthof in de Franse Elzas, in de Tweede Wereldoorlog bezet gebied.

Sillem ging samen met goede vriend Jaap van Mesdag in het verzet toen Nederland werd binnengevallen. Aanvankelijk richtten de twee zich op het stelen van munitie en het kalken van anti-Duitse leuzen, maar in 1942 besloten ze zich te voegen bij het Britse leger en de Noordzee per kano over te steken. Onderweg werden de verzetslieden onderschept door een Duits oorlogsschip.

In 1943 werden Sillem en Van Mesdag op transport gesteld naar het kamp Natzweiler-Struthof, dat werd aangewezen als Nacht und Nebel-kamp. Het doel van deze NN-kampen was om verzetsmensen te laten sterven na een lang en zwaar gevangenisregime. De familie zou nooit van het overlijden op de hoogte mogen worden gesteld. In dit kamp werden ruim 54.000 gevangenen vastgehouden, onder wie ongeveer 600 Nederlanders.

Vanwege de naderende bevrijding door de geallieerden werd Sillem in 1944 op transport gesteld naar Dachau. Na de bevrijding van dat kamp duurde het nog een maand voordat Nederland de politieke gevangenen repatrieerde.

Positief ingesteld mens
In zijn latere leven zette Sillem zich in voor de bestrijding van honger en richtte hij in Frankrijk een voedselbank op. Sinds 2009 was hij voorzitter van de belangenbehartiger van oud-gevangenen van Natzweiler-Struthof en hun families. Ook ging hij jaarlijks met jongeren op een herdenkingsreis naar het kamp.

In een memorandum van de Natzweiler Struthof Vriendenkring wordt Sillem een blijmoedig en positief ingesteld mens genoemd. Zelf omschreef hij zijn levensvisie als volgt: “Het is net of je telkens weer voor een of andere overgang of proefwerk staat waar je je doorheen moet worstelen. En als je het gedaan hebt, heb je vakantie en dan begint het weer opnieuw.”

Rouw Annegien is postmortaal visagist: ‘Je geeft nabestaanden een stukje herkenbaarheid terug’

Als je afscheid moet nemen van een dierbare, is het fijn als diegene er ook als zichzelf uitziet als hij of zij is overleden. Vaak heb je een bepaalde herinnering aan hoe iemand was en eruit zag, maar verdwijnt dit zodra diegene overlijdt. Annegien Dinkla, eigenaar van Huid & Haar, zorgt ervoor dat overledene weer hun identiteit terug krijgen. Annegien: ,,Het doel is niet om mensen blakend in de kist te leggen. Je mag best zien dat iemand overleden is.”

Nieuws Zanger Spencer Davis (Gimme Some Lovin’) op 81-jarige leeftijd overleden

De in Wales geboren zanger en gitarist Spencer Davis is op 81-jarige leeftijd overleden aan de gevolgen van een hartaanval. Hij werd dood gevonden in zijn huis in Californië, melden Britse media.

Nieuws Guineese zanger Mory Kanté (70) overleden

De Guineese zanger en muzikant Mory Kanté, bekend van de wereldwijde hit Yéké yéké in de jaren tachtig, is vrijdag op 70-jarige leeftijd overleden in een ziekenhuis in Conakry. Dat heeft zijn zoon Balla Kanté gezegd. De zanger was al lange tijd ziek.