Door: Team Mensenlinq in Rouw

Rouwen is gecompliceerder door coronavirus

Goed en liefdevol afscheid nemen van een dierbare op een intensive care is voor naaste familieleden en vrienden lastig en was nauwelijks mogelijk tijdens afgelopen coronajaar. Geen knuffel of laatste aanraking. En later op de uitvaart met minder mensen, met digitale hulpmiddelen of helemaal in stilte. Een afscheid dat onder normale omstandigheden er heel anders uit zou hebben gezien.

„De kans op gecompliceerde, verstoorde rouw is in deze coronaperiode veel groter”, zegt Berni Thomassen, GZ- psycholoog en geregistreerd ER psychotherapist in de stad Groningen met 40 jaar ervaring. „De noodgedwongen beperkingen hebben invloed op het rouwproces. Van belang is om tijd en ruimte te nemen om goed afscheid te kunnen nemen. Als dat niet mogelijk is, kan het teveel worden om een overlijden te verwerken en een plaats te geven. Met alle gevolgen van dien op de langere termijn.”

Scala van emoties

‘Rouwen is hard werken’, weten degenen die zelf hebben ondervonden wat het is om iemand te verliezen. „Je krijgt te maken met een scala aan emoties en gevoelens die variëren van verdrietig, boos, angstig tot volstrekt apathisch. Er valt geen pijl op te trekken. Al die emoties kosten veel energie en dat kan soms betekenen dat je even niet meer weet wie je bent. Je kunt anders reageren in situaties dan normaal gesproken. Je vergeet dingen of het is moeilijk om je op je werk of studie te concentreren. Je hebt alle ruimte nodig om stil te staan bij de dood van de mens van wie je houdt en te beseffen dat hij of zij er niet meer is”, weet Thomassen, die ook één van de initiatiefnemers is van het Behouden Huys in Haren (een plek waar kankerpatiënten en hun naasten begeleiding krijgen bij de psychische en sociale gevolgen van kanker).

Lockdown

Niet alleen de nabestaanden van de mensen die door corona zijn gestorven kregen te maken met een ingewikkelder rouwproces. Ook degene die door een andere oorzaak hun naasten in deze coronaperiode zijn verloren door bijvoorbeeld kanker, een natuurlijke dood of anderszins, lopen ertegen aan dat het verlies in deze periode moeilijker te dragen is. „Tijdens de lockdown mochten mensen niet meer bij elkaar op bezoek of kregen te maken met beperkingen. Als je net iemand hebt verloren is het belangrijk om te kunnen delen en samen te zijn. Je bent na de dood van een geliefde al op jezelf teruggeworpen, maar door het opgelegde sociaal isolement wordt dat nog eens versterkt”, zegt Thomassen.

Buitenwereld

Nog ingewikkelder wordt het, doordat nabestaanden momenteel in een wereld leven waar sprake is van verlies op tal van fronten. „De horeca is gesloten, mensen mogen niet meer naar hun werk en moeten thuiswerken, en ze kunnen geen evenementen, festivals of voetbalwedstrijden bezoeken. Velen verliezen hun baan. Daarnaast zijn er beperkingen om te sporten en zijn hogescholen en universiteiten gesloten. En er is een avondklok waardoor we na een bepaalde tijd niet naar buiten mogen. Het verlies van vrijheid is ongekend en komt bovenop het verlies van een dierbare.”

Bij zijn cliënten ziet hij een scala aan klachten zoals eenzaamheid, depressie, angsten, verslavingsproblematiek en spanningen binnen een relatie of een gezin. „Onderliggende problematiek is door deze coronaperiode nu meer duidelijk geworden. Er zijn geen of weinig mogelijkheden om spanningen af te voeren of onder controle te houden.”

De therapeut verwacht dat de problemen met verlies in deze coronaperiode pas zichtbaar zullen worden als het normale leven weer zijn gang zal gaan. „Eerst zal de opluchting groot zijn”, zegt hij. „Daarna zal de fase komen om de onderliggende problemen te erkennen. Maar waar moet je naartoe? We zullen onder ogen moeten zien dat we een slecht georganiseerde geestelijke gezondheidszorg hebben waar veel mensen tussen wal en schip vallen.

Zo valt rouwverwerking niet onder de basisverzekering. Verstoorde rouw wel, die kan worden behandeld binnen de Specialistische Geestelijke Gezondheidszorg (SGGZ), maar daar heb je weer te maken met lange wachttijden.”

Lotgenoten

Therapeut Thomassen vindt het van belang dat huisartsen in de nabije toekomst samen met gespecialiseerde stichtingen begeleide lotgenotengroepen gaan opzetten om rouwproblematiek in relatie tot corona te behandelen. „Hier ligt ook een taak voor zorgverzekeraars om dit mogelijk te maken”, vindt hij.

Een andere visie op gezondheidszorg is hard nodig. „Ziekte, zowel lichamelijke als psychische stoornissen, is een verdienmodel; preventieve zorg en nazorg is een ondergeschoven kindje”, zegt hij. „Het gaat meer om zorgproducten dan om zorg op maat voor de mensen. De ouderwetse huisarts die al zijn patiënten nog kende is nagenoeg uitgestorven en dat is heel jammer. We moeten er naartoe om veel meer aandacht te schenken aan preventieve gezondheidszorg en dat kan wat mij betreft niet vroeg genoeg beginnen. Wat nodig is, is een andere visie op gezondheid.”

Door Ellis van Wees. Geplaatst 21-4-2021

Vond je dit een nuttig artikel? Deel het:



herinerhen
HerinnerHen Blijvend in herinnering

We willen hen die we moeten missen blijven herinneren. Met een HerinnerHen houdt u het verhaal van uw overleden dierbare levend. Mensenlinq plaatst hun verhaal en foto in een dag- of weekblad en ook op de site van Mensenlinq.

Uitvaart Cake of champagne na de uitvaart?

Cake of champagne na de uitvaart?
Wat zijn de alternatieven en trends.

Nieuws Franse balletdanseres en zangeres Zizi Jeanmaire (96) overleden

De Franse ballerina en zangeres Renée Marcelle ‘Zizi’ Jeanmaire is op 96-jarige leeftijd overleden. Haar dochter meldde dat ze thuis in Zwitserland vredig is ingeslapen. Zizi Jeanmaire was getrouwd met de choreograaf Roland Petit (1924-2011) en haar loopbaan is nauw verweven met die van haar man die ze voor het eerst op 9-jarige leeftijd ontmoette bij het Parijse Opera Ballet.

Rouw Verdergaan na het overlijden van mijn moeder

Hoe moest ik verder met mijn leven, na het verlies van mijn moeder. Les 1 in rouwverwerking die ik leerde na het overlijden van mijn moeder: ,,Praat erover.” Dat was wat de pastoor mijn vader, broer en mij op het hart drukte, de avond voor de uitvaart Les 2 in rouwverwerking die ik leerde na […]

herinerhen
HerinnerHen Aron Anne Fransens

Lieve Aron, Alles klopte en iedereen was klaar om jou te ontmoeten. Alles paste bij elkaar, zoals jij hoort bij je ouders en zij bij jou. Alles was klaar, maar hoe kon jouw leven dat nu ook al zijn? Het was immers nog niet eens echt begonnen.

Voorbereiden op later Tips voor rouwverwerking bij een kind

Voor veel ouders is het een van de moeilijkste onderwerpen om met hun kinderen over te praten: de dood. Toch doe je er volgens orthopedagoog Mary Mijnlieff, gespecialiseerd in rouw- en verliesbegeleiding voor kinderen, goed aan om dat regelmatig te doen. ,,Erover spreken maakt de dood minder bedreigend.”

In memoriam Zuster Paulo, de laatste non van Groningen

Met kleine passen beende Zuster Paulo dag in dag uit door de binnenstad van Groningen. Ze woonde in het Sint Anthony Gasthuis, het hofje tegenover het politiebureau aan de Rademarkt. Vanuit haar woninkje ging ze dagelijks naar de Jozefkerk om er te bidden, naar de mis te gaan of om er schoon te maken. Tot op hoge leeftijd was zuster Paulo de aanvoerder van de poetsploeg van de kerk.

Voorbereiden op later Een bucketlist maken doe je zo!

Heb jij een bucketlist? Een lijst met dingen die je gedaan móet hebben voor je er niet meer bent? Als je terugkijkt op je leven ben je dan heel tevreden of zijn er nog dingen die je graag zou willen doen?  Een bucketlist. Er zijn talloze boeken over geschreven en er is zelfs een film […]

Nieuws Pianist Louis van Dijk overleden.

Hij overleed in het Rosa Spier Huis in Laren waar hij woonde. Hij leed aan alzheimer, maar overleed aan kanker, aldus zijn familie.

Nieuws Zweedse detectiveschrijfster Maj Sjöwall overleden

De Zweedse auteur Maj Sjöwall is woensdag op 84-jarige leeftijd overleden, zo maakte haar uitgever bekend. Ze werd vooral bekend door de detectivereeks over rechercheur Martin Beck, die ze samen met haar levenspartner Per Wahlöö schreef. Hij overleed al in 1975. De boeken van het duo zijn ook in het Nederlands vertaald.