Door: Team Mensenlinq in Rouw

Liever een stille tocht dan een onverwerkt trauma’

Laurie Faro vroeg zich af waarom we tegenwoordig zo anders omgaan met schokkende voorvallen. Onlangs promoveerde ze aan de Tilburgse universiteit. Die ijzingwekkende stilte, op het geklapper van de vlaggen na. De emoties bij het koningspaar. Die eindeloze rouwstoet. Al die belangstellenden langs de snelweg, tussen Eindhoven en Hilversum.

Foto: ANP REMKO DE WAAL

Het was een zomerse dag, in juli, toen de eerste slachtoffers van de tragedie met vlucht MH17 in Nederland terugkeerden. En toch stond het kippenvel centimeters hoog op de armen en had heel het land het een paar uur ontzettend koud.

Vliegramp

Hoe anders ging dat in 1977, toen op Tenerife bijna 600 mensen (onder wie 238 Nederlanders) om het leven kwamen bij een botsing tussen vliegtuigen van de KLM en Pan Am? Vlak voor haar promotie, vanmiddag aan de Tilburgse universiteit, zal Faro de verschillen in rouwbeleving na de twee rampen laten zien aan de hand van beeldfragmenten. Faro: ,,De lijkkisten van de slachtoffers van Tenerife stonden op elkaar gestapeld op een soort vrachtwagen in een hangar. Er was een touw omheen gespannen. Aan de toenmalige KLM-directeur werd gevraagd of nabestaanden welkom waren in die ruimte. Zijn zakelijke antwoord: ‘Nee, op last van de Rijkspolitie is dit hele proces afgesloten’.” De voormalige advocate Faro (57) onderzocht de functie van verschillende monumenten: dat voor de vrouwen in het Ravensbrück-concentratiekamp op het Museumplein in Amsterdam, de monumenten voor doodgeboren kindjes in Nijmegen, Roermond en Sittard, de herdenkingsplek voor de slachtoffers van de treinramp bij Harmelen in 1962 en het digitale monument voor de joodse gemeenschap in Nederland.  De vrouwen van Ravensbrück moesten na de bevrijding 30 jaar wachten op het kunstwerk op het Museumplein, in Harmelen kwam pas een halve eeuw na de treinramp die 93 levens eiste een monument. Het digitale joodse monument staat sinds 2005 (60 jaar na afloop van de Tweede Wereldoorlog) online en ook pas sinds deze eeuw verschenen de door Faro onderzochte herdenkingsplekken voor doodgeboren kinderen. ,,Het is onvoorstelbaar hoe anders er nu met die kindjes en hun ouders om wordt gegaan. Ik heb met veel mensen gesproken die tientallen jaren geleden een overleden kindje hebben gekregen en daar zit nog zo veel verdriet. Vaak hebben ze de dood van het kind wel verwerkt, maar de nasleep niet.’’

Emoties

Vaak komen emoties over traumatische gebeurtenissen pas op als betrokkenen op leeftijd komen, merkt Faro. ,,Als ze met pensioen gaan, meer tijd krijgen om na te denken over het leven dat ze hebben gehad. Dat is één van de redenen dat monumenten zo veel later ontstaan. Ik moet vaak denken aan de joodse psycholoog Nico Frijda, die meerdere familieleden heeft verloren in de oorlog. Hij zegt: door over je emoties te zwijgen, ga je als geamputeerde door het leven. Gekreukeld papier wordt nooit meer glad, maar door over trauma’s te praten ben je alleen nog maar mank. Daar hebben monumenten een belangrijke rol, ze zorgen voor erkenning, hebben een helende werking.” Deze maand liepen overal in het land de marktpleinen vol met een geschokte menigte die de aanslagen in Parijs wilde herdenken. ,,Dat komt vooral door de sociale media. We zien alles, we krijgen alle beelden binnen. Dat zorgt voor een veel grotere schok. Sommige stille tochten of bijeenkomsten zijn opvallend, maar het is in alle gevallen beter dan jaren te moeten zwijgen over onverwerkte trauma’s.”

Vond je dit een nuttig artikel? Deel het:



herinerhen
HerinnerHen Blijvend in herinnering

We willen hen die we moeten missen blijven herinneren. Met een HerinnerHen houdt u het verhaal van uw overleden dierbare levend. Mensenlinq plaatst hun verhaal en foto in een dag- of weekblad en ook op de site van Mensenlinq.

Uitvaart Cake of champagne na de uitvaart?

Cake of champagne na de uitvaart?
Wat zijn de alternatieven en trends.

Voorbereiden op later Begraven zonder kist

Als mensen begraven worden gaat dat vrijwel altijd in een doodskist. Maar wist je dat er een alternatief is? Het is namelijk niet wettelijk verplicht om in een kist te worden begraven. 

Voorbereiden op later Tips voor rouwverwerking bij een kind

Voor veel ouders is het een van de moeilijkste onderwerpen om met hun kinderen over te praten: de dood. Toch doe je er volgens orthopedagoog Mary Mijnlieff, gespecialiseerd in rouw- en verliesbegeleiding voor kinderen, goed aan om dat regelmatig te doen. ,,Erover spreken maakt de dood minder bedreigend.”

In memoriam Zuster Paulo, de laatste non van Groningen

Met kleine passen beende Zuster Paulo dag in dag uit door de binnenstad van Groningen. Ze woonde in het Sint Anthony Gasthuis, het hofje tegenover het politiebureau aan de Rademarkt. Vanuit haar woninkje ging ze dagelijks naar de Jozefkerk om er te bidden, naar de mis te gaan of om er schoon te maken. Tot op hoge leeftijd was zuster Paulo de aanvoerder van de poetsploeg van de kerk.

Achter de deuren van de dood Uitvaartspeelgoed

Er hangt een zweem van mysterie en onbekendheid rondom het werken in de uitvaartbranche. Alles rondom de dood is sowieso voor veel mensen een lastig onderwerp, laat staan als je er je beroep van hebt gemaakt. Wat beweegt iemand om het laatste afscheid van een persoon als werkterrein te hebben? Wat houdt het vak in? […]

Nieuws Online Wereldlichtjesdag in Eenrum

Door de kans op besmetting met het coronavirus is het dit jaar niet mogelijk om in Eenrum een samenkomst te organiseren zoals iedereen dat de afgelopen jaren gewend was. Toch willen de organisatoren van Wereldlichtjesdag Noord-Groningen de ouders, broers, zussen, opa’s en oma’s, andere familieleden of vrienden de mogelijkheid geven om ook nu, in coronatijd, […]

Nieuws Kraftwerk-oprichter Florian Schneider overleden

Florian Schneider, mede-oprichter van de iconische Duitse elektroband Kraftwerk, is overleden. Dat heeft zijn familie bekendgemaakt. De voormalig muzikant is 73 jaar geworden.

Marieke Knol
Coaching Voorlopig kom ik niet mama. Dat kan nu niet hè

Wanneer kom je weer, is haar laatste vraag. Voorlopig kom ik niet, mama. Dat kan nu niet hè. Zodra het weer kan, ben ik bij je. Eigenlijk weet ze het wel, maar ze vergeet het ook weer. Mijn lieve mama, die nog maar net was verhuisd naar het verpleeghuis, heeft corona. En taai als ze is, lijkt ze weer een beetje op te krabbelen. Maar het meest schrijnend is dat ik niet bij haar op bezoek kan.

Nieuws Ineos-ploegleider Portal overleden

De wielerwereld is opgeschrikt door het overlijden van Nicolas Portal, ploegleider bij Team Ineos en oud-profwielrenner. De 40-jarige Fransman zou zijn overleden aan een hartinfarct. Portal behaalde meerdere successen als ploegleider. In 2013 loodste hij Chris Froome naar de overwinning in de Tour de France, als jongste ploegleider in de koers dat jaar. In de […]