Door: Team Mensenlinq in Rouw

Liever een stille tocht dan een onverwerkt trauma’

Laurie Faro vroeg zich af waarom we tegenwoordig zo anders omgaan met schokkende voorvallen. Onlangs promoveerde ze aan de Tilburgse universiteit. Die ijzingwekkende stilte, op het geklapper van de vlaggen na. De emoties bij het koningspaar. Die eindeloze rouwstoet. Al die belangstellenden langs de snelweg, tussen Eindhoven en Hilversum.

Foto: ANP REMKO DE WAAL

Het was een zomerse dag, in juli, toen de eerste slachtoffers van de tragedie met vlucht MH17 in Nederland terugkeerden. En toch stond het kippenvel centimeters hoog op de armen en had heel het land het een paar uur ontzettend koud.

Vliegramp

Hoe anders ging dat in 1977, toen op Tenerife bijna 600 mensen (onder wie 238 Nederlanders) om het leven kwamen bij een botsing tussen vliegtuigen van de KLM en Pan Am? Vlak voor haar promotie, vanmiddag aan de Tilburgse universiteit, zal Faro de verschillen in rouwbeleving na de twee rampen laten zien aan de hand van beeldfragmenten. Faro: ,,De lijkkisten van de slachtoffers van Tenerife stonden op elkaar gestapeld op een soort vrachtwagen in een hangar. Er was een touw omheen gespannen. Aan de toenmalige KLM-directeur werd gevraagd of nabestaanden welkom waren in die ruimte. Zijn zakelijke antwoord: ‘Nee, op last van de Rijkspolitie is dit hele proces afgesloten’.” De voormalige advocate Faro (57) onderzocht de functie van verschillende monumenten: dat voor de vrouwen in het Ravensbrück-concentratiekamp op het Museumplein in Amsterdam, de monumenten voor doodgeboren kindjes in Nijmegen, Roermond en Sittard, de herdenkingsplek voor de slachtoffers van de treinramp bij Harmelen in 1962 en het digitale monument voor de joodse gemeenschap in Nederland.  De vrouwen van Ravensbrück moesten na de bevrijding 30 jaar wachten op het kunstwerk op het Museumplein, in Harmelen kwam pas een halve eeuw na de treinramp die 93 levens eiste een monument. Het digitale joodse monument staat sinds 2005 (60 jaar na afloop van de Tweede Wereldoorlog) online en ook pas sinds deze eeuw verschenen de door Faro onderzochte herdenkingsplekken voor doodgeboren kinderen. ,,Het is onvoorstelbaar hoe anders er nu met die kindjes en hun ouders om wordt gegaan. Ik heb met veel mensen gesproken die tientallen jaren geleden een overleden kindje hebben gekregen en daar zit nog zo veel verdriet. Vaak hebben ze de dood van het kind wel verwerkt, maar de nasleep niet.’’

Emoties

Vaak komen emoties over traumatische gebeurtenissen pas op als betrokkenen op leeftijd komen, merkt Faro. ,,Als ze met pensioen gaan, meer tijd krijgen om na te denken over het leven dat ze hebben gehad. Dat is één van de redenen dat monumenten zo veel later ontstaan. Ik moet vaak denken aan de joodse psycholoog Nico Frijda, die meerdere familieleden heeft verloren in de oorlog. Hij zegt: door over je emoties te zwijgen, ga je als geamputeerde door het leven. Gekreukeld papier wordt nooit meer glad, maar door over trauma’s te praten ben je alleen nog maar mank. Daar hebben monumenten een belangrijke rol, ze zorgen voor erkenning, hebben een helende werking.” Deze maand liepen overal in het land de marktpleinen vol met een geschokte menigte die de aanslagen in Parijs wilde herdenken. ,,Dat komt vooral door de sociale media. We zien alles, we krijgen alle beelden binnen. Dat zorgt voor een veel grotere schok. Sommige stille tochten of bijeenkomsten zijn opvallend, maar het is in alle gevallen beter dan jaren te moeten zwijgen over onverwerkte trauma’s.”

Vond je dit een nuttig artikel? Deel het:



herinerhen
HerinnerHen Blijvend in herinnering

We willen hen die we moeten missen blijven herinneren. Met een HerinnerHen houdt u het verhaal van uw overleden dierbare levend. Mensenlinq plaatst hun verhaal en foto in een dag- of weekblad en ook op de site van Mensenlinq.

Uitvaart Cake of champagne na de uitvaart?

Cake of champagne na de uitvaart?
Wat zijn de alternatieven en trends.

Uitvaart Hoe neem je afscheid ten tijde van de coronacrisis?

Vanwege het coronavirus mogen sinds 16 maart niet meer dan dertig personen aanwezig zijn bij uitvaartplechtigheden. Dat betekent in veel gevallen dat veel mensen die dat wel wíllen, er niet bij mógen zijn. Hoe kun je ervoor zorgen dat ook zij toch afscheid kunnen nemen van hun dierbare?

In memoriam De geëmancipeerde apotheker Gina

Ze bezat geestdrift, doorzettingsvermogen en levenslust. En bovenal was ze een geëmancipeerde vrouw: Gina Hoving, apotheker in Burgum. Ze overleed op 29 september.

In memoriam Zanger en liedjesschrijver Guus Smeets overleden

Zanger, componist en liedjesschrijver Guus Smeets is donderdag op 71-jarige leeftijd overleden.

Nieuws Oud-minister Ella Vogelaar (69) onverwachts overleden

In haar woonplaats Utrecht is gisteren oud-minister Ella Vogelaar (69) overleden. Dat meldt de PvdA.In een verklaring van haar familie staat dat ze al geruime tijd leed aan depressies en zelf een einde aan haar leven heeft gemaakt.

Nieuws Striptekenaar Eric Schreurs (‘Joop Klepzeiker’) overleden

Striptekenaar Eric Schreurs, maker van de bekende stripreeks rond de cultfiguur Joop Klepzeiker, is vrijdag in zijn woonplaats Leiden overleden, waar hij in 1958 ook werd geboren. Dat bevestigen twee van zijn goede vrienden, Boris Kousemaker van stripwinkel Lambiek in Amsterdam en striptekenaar Guido van Driel.

Nieuws Toneelregisseur, acteur en tv-maker Ursul de Geer overleden.

Toneelregisseur, acteur en televisiemaker Ursul de Geer is overleden. Dat meldt NRC. Hij regisseerde onder andere boekbewerkingen als De Aanslag, Stoner en Vele hemels boven de zevende. Als presentator van tv-programma ’t is hier fantasties begaf hij zich in het “Sodom en Gomorra van de zomervakantie”. Ursul de Geer (74) was al enige tijd ernstig […]

Nieuws Martinus Veltman, natuurkundige die in 1999 Nobelprijs won, overleden

Natuurkundige Martinus Veltman is op 89-jarige leeftijd overleden, heeft de Universiteit Utrecht bekendgemaakt. Veltman was van 1966 tot 1981 hoogleraar in Utrecht en ontving in 1999 samen met Gerard ’t Hooft de Nobelprijs voor de Natuurkunde.

Nieuws Baby die besmet was met coronavirus overleden

Voor het eerst is in Nederland een baby overleden die was besmet met het coronavirus. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) benadrukt dat het kindje ook leed aan een onderliggende aandoening. Niet eerder werd in de officiële documenten van het instituut een sterfgeval gemeld in de jongste leeftijdscategorie. Om privacyredenen wil het RIVM niet […]