Door: Team Mensenlinq in Rouw

Liever een stille tocht dan een onverwerkt trauma’

Laurie Faro vroeg zich af waarom we tegenwoordig zo anders omgaan met schokkende voorvallen. Onlangs promoveerde ze aan de Tilburgse universiteit. Die ijzingwekkende stilte, op het geklapper van de vlaggen na. De emoties bij het koningspaar. Die eindeloze rouwstoet. Al die belangstellenden langs de snelweg, tussen Eindhoven en Hilversum.

Foto: ANP REMKO DE WAAL

Het was een zomerse dag, in juli, toen de eerste slachtoffers van de tragedie met vlucht MH17 in Nederland terugkeerden. En toch stond het kippenvel centimeters hoog op de armen en had heel het land het een paar uur ontzettend koud.

Vliegramp

Hoe anders ging dat in 1977, toen op Tenerife bijna 600 mensen (onder wie 238 Nederlanders) om het leven kwamen bij een botsing tussen vliegtuigen van de KLM en Pan Am? Vlak voor haar promotie, vanmiddag aan de Tilburgse universiteit, zal Faro de verschillen in rouwbeleving na de twee rampen laten zien aan de hand van beeldfragmenten. Faro: ,,De lijkkisten van de slachtoffers van Tenerife stonden op elkaar gestapeld op een soort vrachtwagen in een hangar. Er was een touw omheen gespannen. Aan de toenmalige KLM-directeur werd gevraagd of nabestaanden welkom waren in die ruimte. Zijn zakelijke antwoord: ‘Nee, op last van de Rijkspolitie is dit hele proces afgesloten’.” De voormalige advocate Faro (57) onderzocht de functie van verschillende monumenten: dat voor de vrouwen in het Ravensbrück-concentratiekamp op het Museumplein in Amsterdam, de monumenten voor doodgeboren kindjes in Nijmegen, Roermond en Sittard, de herdenkingsplek voor de slachtoffers van de treinramp bij Harmelen in 1962 en het digitale monument voor de joodse gemeenschap in Nederland.  De vrouwen van Ravensbrück moesten na de bevrijding 30 jaar wachten op het kunstwerk op het Museumplein, in Harmelen kwam pas een halve eeuw na de treinramp die 93 levens eiste een monument. Het digitale joodse monument staat sinds 2005 (60 jaar na afloop van de Tweede Wereldoorlog) online en ook pas sinds deze eeuw verschenen de door Faro onderzochte herdenkingsplekken voor doodgeboren kinderen. ,,Het is onvoorstelbaar hoe anders er nu met die kindjes en hun ouders om wordt gegaan. Ik heb met veel mensen gesproken die tientallen jaren geleden een overleden kindje hebben gekregen en daar zit nog zo veel verdriet. Vaak hebben ze de dood van het kind wel verwerkt, maar de nasleep niet.’’

Emoties

Vaak komen emoties over traumatische gebeurtenissen pas op als betrokkenen op leeftijd komen, merkt Faro. ,,Als ze met pensioen gaan, meer tijd krijgen om na te denken over het leven dat ze hebben gehad. Dat is één van de redenen dat monumenten zo veel later ontstaan. Ik moet vaak denken aan de joodse psycholoog Nico Frijda, die meerdere familieleden heeft verloren in de oorlog. Hij zegt: door over je emoties te zwijgen, ga je als geamputeerde door het leven. Gekreukeld papier wordt nooit meer glad, maar door over trauma’s te praten ben je alleen nog maar mank. Daar hebben monumenten een belangrijke rol, ze zorgen voor erkenning, hebben een helende werking.” Deze maand liepen overal in het land de marktpleinen vol met een geschokte menigte die de aanslagen in Parijs wilde herdenken. ,,Dat komt vooral door de sociale media. We zien alles, we krijgen alle beelden binnen. Dat zorgt voor een veel grotere schok. Sommige stille tochten of bijeenkomsten zijn opvallend, maar het is in alle gevallen beter dan jaren te moeten zwijgen over onverwerkte trauma’s.”

Vond je dit een nuttig artikel? Deel het:



herinerhen
HerinnerHen Blijvend in herinnering

We willen hen die we moeten missen blijven herinneren. Met een HerinnerHen houdt u het verhaal van uw overleden dierbare levend. Mensenlinq plaatst hun verhaal en foto in een dag- of weekblad en ook op de site van Mensenlinq.

Uitvaart Cake of champagne na de uitvaart?

Cake of champagne na de uitvaart?
Wat zijn de alternatieven en trends.

In memoriam In memoriam Bibian Mentel (1972-2021): paralympisch kampioene en onbeperkt veerkrachtige vrouw

Opgeven was nooit een optie. Totdat het lot Bibian Mentel niet langer een keuze liet. Iets meer dan drie jaar nadat zij tijdens de Paralympische Spelen van Pyeongchang op haar snowboard goud won en haar sportieve carrière eindigde, overleed zij, op 48-jarige leeftijd. Mentel stond synoniem voor heldenmoed, was kampioen in kanker overwinnen en vormde […]

Uitvaart Zeven ideeën voor een kinderuitvaart

De uitvaart van een kindje voorbereiden is een zware taak. Het zal niet hetzelfde zijn als de uitvaart van iemand die overlijdt aan ouderdom. En daarom zou je het ook niet hetzelfde willen inrichten. Hoe maak je de uitvaart speciaal en passend voor een kind? Met deze zeven bijzondere tips maak je er een onvergetelijk mooie uitvaart van.   Een urn […]

Nieuws Baby die besmet was met coronavirus overleden

Voor het eerst is in Nederland een baby overleden die was besmet met het coronavirus. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) benadrukt dat het kindje ook leed aan een onderliggende aandoening. Niet eerder werd in de officiële documenten van het instituut een sterfgeval gemeld in de jongste leeftijdscategorie. Om privacyredenen wil het RIVM niet […]

Voorbereiden op later ‘River flows in you’

Muzikale inspiratie voor uitvaart en rouw: instrumentale muziek . ,,De muziek begint daar waar de macht van het woord stopt”, zei componist Richard Wagner. Muziek kan herinneringen opbrengen of troost bieden tijdens een uitvaart of rouwperiode. Je wilt graag dat het typerend is voor jou, of voor een dierbare die overleden is. Daarom geven we in […]

Nieuws Soldaat van Oranje-acteur Dolf de Vries overleden

Acteur en schrijver Dolf de Vries (83) is thuis in zijn woonplaats Den Haag overleden. Dat maakte directeur Ton van Poelgeest van uitgeverij Elmar, die zijn boeken uitgeeft, bekend.

Achter de deuren van de dood De videograaf

Er hangt een zweem van mysterie en onbekendheid rondom het werken in de uitvaartbranche. Alles rondom de dood is sowieso voor veel mensen een lastig onderwerp, laat staan als je er je beroep van hebt gemaakt. Wat beweegt iemand om het laatste afscheid van een persoon als werkterrein te hebben? Wat houdt het vak in? […]

Rouw Een lindeboom voor juf Linda.

Mijn zus Linda overleed meer dan 25 jaar geleden volledig onverwachts. Met haar 29 jaar was zij in de bloei van haar leven en niets wees erop dat zij leed aan een ernstige ziekte. Haar plotselinge dood was een emotionele dreun, die tot op de dag van vandaag nog voelbaar is voor een ieder die haar heeft gekend.  Het verlies van haar had niet […]

Nieuws Oud-televisiepresentator Aad van den Heuvel overleden

De bekende tv-presentator, televisiemaker en journalist Aad van den Heuvel is afgelopen week op 84-jarige leeftijd overleden. Dat heeft zijn familie maandag bekendgemaakt.